Swayambhunath hè unu di i famosi siti religiosi buddisti in u Vallée de Kathmandu, à punente di a cità di Kathmandu. Swayambhunath, cunnisciutu ancu cum'è Simbhu in a lingua lucale derivata da a parola Singgu, chì significa "auto-Sprung". Hè ancu chjamatu u Tempiu di e Scimie trà i stranieri. Per i Newar lucali, hè u situ di pellegrinagiu buddista u più sacru. Per i Tibetani è i seguitori di u Buddhismu Tibetanu, hè u secondu situ religiosu maiò dopu à Boudhanath.
U cumplessu hè custituitu da una stupa, una varietà di santuari è tempii, alcuni di i quali datanu di u periodu Licchavi. Un monasteru tibetanu, un museu è una biblioteca sò aghjunte più recenti. A stupa hà l'ochji è e sopracciglia di Buddha dipinti. Trà elli, ci hè una marca cum'è un puntu interrogativu; chjamatu Sukhawati (via per u celu), u situ hà dui punti d'accessu: una longa scala chì porta direttamente à a piattaforma principale di u tempiu, chì hè da a cima di a cullina à l'est, è una strada per vitture intornu à a cullina da u sudu chì porta à l'entrata suduveste. A prima vista quandu si ghjunghje in cima di a scala hè u Vajra (scettru di fulmine).
L'iconografia di Swayambhunath vene da a tradizione Vajrayana di u Buddhismu Newar. Tuttavia, u cumplessu hè ancu un situ impurtante per i Buddisti di parechje scole è hè ancu veneratu da l'Hindu. Sicondu u Gopalrajvamsabali, hè statu fundatu da u bisnonnu di u rè Manadeva (464-505 CE), u rè Virsadeva, versu l'iniziu di u 5u seculu.th seculu CE. Questu pare esse cunfirmatu da una iscrizzione in petra dannighjata truvata in u situ, chì indica chì u rè Virasadeva hà urdinatu u travagliu fattu in u 640 CE. Sicondu Percival Brown, Swayambhu avia 2000 anni. Sicondu JC Regmi, Swayambhu hè statu custruitu durante u periodu Kirat, prima di Lichhavis.
Sicondu u Swayambhu Purana, tutta a valle era un lavu induve u nag (serpente) stava prima, induve Bipaswi Buddha hà piantatu una sumente di lotus chì hà fattu cresce un fiore di lotus. Cunniscendu u Jyotirswarup (fiamma di cristallu), Manjusiri hè ghjuntu da Mahachin (Cina) cù u rè Dharmakar, e so duie mogli, agricultori è monaci per adurallu. Videndu chì a valle puderia esse un bonu insediamentu è per rende u situ più accessibile à i pellegrini umani, hà scavatu una gola à Chovar. L'acqua hè stata drenata da u lavu è hà fattu un insediamentu. U lotus hè statu trasfurmatu in una cullina è u fiore hè diventatu u stupa.
In u 1349, Samasuddhin Ilyas di u sultanatu di u Bengala hà invaditu a valle di Kathmandu è hà dannighjatu u stupa di Swayambhu da l'armata musulmana è dopu hè statu riparatu da u rè Saktimalle Bhalloka. In u 1505, u yogin Sangye Gyaltsen hà aghjustatu a rota è a guglia à a cupola di u stupa. In u 1614, u 6th Shamarpa avia custruitu santuari in u stupa in i quattru punti cardinali. Parechji impurtanti Lama Kagyu anu tenutu una ceremonia di consacrazione in u 1750 dopu una grande ristrutturazione. U famosu maestru butanese Lopon Tsechu Rinpoche (1918-2003), u defuntu abate di u Bu Monasteru Hutanese di Drugpa Kagyu da u latu occidentale di i stupa, hè ghjuntu in Nepal per aiutà u so ziu, u Drukpa Lama Sherab Dorje, in u restauramentu è u mantenimentu di a stupa durante l'iniziu di u XXu seculuth seculu. A più recente ristrutturazione di a stupa di Swayambhu hè stata cumpletata in maghju 2010.
A valle hè diventata cunnisciuta cum'è Swayambhu, chì significa autocreata. U nome vene da una fiamma eterna autoesistente (Syambhu) sopra a quale hè stata poi custruita una stupa. Tuttavia, si dice chì l'imperatore Ashoka hà visitatu u situ in u terzu seculu a.C. è hà custruitu un tempiu nantu à a cullina chì hè statu poi distruttu, ma storicamente ùn hè statu pruvatu.
Ancu s'è u situ hè cunsideratu buddista, u locu hè veneratu sia da i buddisti sia da l'induisti. Numerosi monarchi induisti anu resu omagiu à u tempiu, cumpresu Pratap Malla, u putente rè di Kathmandu, chì hè rispunsevule di a custruzzione di a scala orientale in u XVIIth seculu. Pratap Malla avia custruitu i tempii di Pratap Pur è Anantapur in u locu. A stupa hè stata cumpletamente rinnuvata in maghju 2010, a so prima rinnuvazione maiò dapoi u 1921, è i so 15th in i quasi 1,500 anni dapoi a so custruzzione. A cupola hè stata ridorata cù 20 kg d'oru. A ristrutturazione hè stata finanziata da u Centru di Meditazione Nyingma Tibetanu di California è hà cuminciatu in ghjugnu 2008.
Versu e 5 di a mattina di u 14 di ferraghju 2011, u tempiu di Pratapur in a Zona di u Munumentu di Swayambhu hà subitu danni da un fulmine durante un temporale improvvisu. U cumplessu di Swayambhunath hà subitu danni in u massivu terramotu di l'aprile 2015.
