I Nepal, ko te karakia te oranga o te iwi Nepali. Ko nga mahi ahurea katoa penei i nga hakari me nga hakari, nga kawa o ia ra, nga whakanui a te whanau, me nga huihuinga whakapono he wahanga o te karakia. He rongonui a Nepal hei pokapū o te kura whakaaro ki te rawhiti mai i te timatanga. I nga waahi katoa i Nepal, i roto i te taahiraa kotahi, ka kite tetahi i nga temepara me nga Whare Tapu, nga monasteries me nga Viharas, nga tira me nga waiata karakia, me te koa ki nga tangata. Koia te take i kiia ai a Nepal ko te whenua o te temepara, ko Kathmandu te ingoa o te taone o te temepara. E kiia ana he nui ake o matou whare tapu i nga whare o Kathmandu. I runga i te whakaaro, kua kii a Nepal i te whenua o te ao i te tau 2008 engari he pai tonu te rongonui pera i te kawanatanga Hindu mo nga tuuruhi mo te whakapono. Ko te syncretism whakapono te waahanga nui o te hapori Nepali e whakaute ana nga Buddhists, Muslims, Christians, and Hindus tetahi ki tetahi haahi me te noho tahi i runga i te rangimarie me te noho pai.
E ai ki a Kathmandu he nui ake o tatou whare tapu i nga whare. He maha nga waahi karakia kei Nepal. Ko te temepara o Pashupatinath, ko te whare karakia Hindu nui o te ao kei Kathmandu. Ko etahi atu waahi karakia Hindu ko Swargadwari, Gosainkunda, Devghat, Te temepara o Manakamana, Gorakhnath, Pathibhara, Mahamrityunjaya Shivasan, Badimalika, Janaki Temple, me te maha atu.
He waahi tapu ano te riu o Dang mo nga Hindou me etahi atu karakia. Kalika raua ko Malika Devi i te pukepuke o Chhillikot, te temepara o Ambekeshawari, Te temepara o Krishna, Te temepara o Dharapani, me etahi atu he wahi tapu i te takiwa o te dang. Ko te puke o Chillikot he waahi pai mo te tirotiro me te waahi o mua o te kingi. He wahi tapu a Muktinath mo nga Hindu me nga Buddhists. Ko te waahi kei roto i te awaawa o Muktinath i te takiwa o Mustang. He maha atu nga waahi karakia puta noa i Nepal.
He hapori whakapono-maha a Nepal. Ko te karakia nui i Nepal ko te Hindu. Ko te hanganga o te hapori Nepal i runga i nga tikanga karakia e whai ake nei:
Hinitu 81.34
Buddhists 9.04
Ihirama 4.38
Kirat 3.04
Karaitiana 1.41
Nga Pae Whakapono Hindu:
E wha nga Narayan (Char Narayans):
E wha Narayan's (Bisankhu, Changu, Ichangu, me Sesh) tetahi o nga waahi tuuruhi whakapono nui i roto i te riu o Kathmandu. Ko nga temepara e wha o Narayan kei Kathmandu, Lalitpur, me Bhaktapur. He hononga kei waenga i enei whare tapu o Narayan i te marama o Noema ka toro atu nga tangata karakia ki nga whare tapu e wha o Narayan ka whakaoti i a raatau mahi i te ra o Haribodhini Ekadasi.
1.Bishamkhu Narayan
2.Ichangu Narayan
3.Shesh Narayan
4.Changu Narayan
Te temepara o Dolakha Bhimsen:
Ko te whare rongonui o Bhimeshwor kei te Dolakha Bazaar o te rohe o Dolakha. Na te Atua Bhimsen te whakapakoko matua i roto i tenei temepara. Ko Bhim te rangatira tuarua o te panch Pandav (Mahabharat) me te tino karakiatia e nga kaihokohoko, Kaihokohoko ranei hei atua mo ratou. I roto i Dolakha i raro i te temepara kore tuanui e whakaaro ana tenei whakapakoko ko Bhim sen engari e toru nga reincarnations ko Bhimsen, ko te Atua Bhagawati me te Atua Shiva. Ko nga kararehe i patua i roto i tenei whare tapu mo te Atua Bhagawati engari kaore i patu te toto ki te Ariki Shiva. Engari i roto i tenei temepara e toru nga atua e karakia rereke ana e toru nga wa i te ra.
Ka whakahaerehia nga hakari ki tenei temepara i nga wa penei Bala Chaturdashi, Ram Navami, Chaitra Ashtami, me Bhima Ekadashi. I te wa o te hakari. Ko te kararehe i patua ki konei. Tata ki te 200 mita mai i te temepara o Bhimeshwar ko te temepara o Tripura Sundari kei reira nga kaimori e huihui ana i nga huihuinga o Chaitrastami me Dashain. Ko te tohunga anake o tenei whare tapu e ahei te kite i te ahua o te whakapakoko i roto.
E ai ki nga korero, i nga tau kua pahure ake nei, 12 nga kaitarai i haere mai i etahi atu wahi i tu ki tenei waahi, ka ngana ratou ki te hanga i nga umu kohatu e toru hei tunu raihi. Whai muri i etahi wa, kua maoa keetahi wahi o te raihi engari ko tetahi atu wahanga kare ano kia maoa. I te wa i nekehia ai te raihi tunua e te kaitarai ki tetahi atu wahi ka kore ano kia maoa na te mea kua pa ki te kohatu pango te ahua tapatoru. Ka riri tetahi o nga kaitiaki kuaha, ka werohia e ia te kohatu ki te “Paneu” (te para, ka puta te toto kua pania ki te waiu. No muri ka mohio ratou ko te Atua Bhim te kohatu, ka timata te karakia ki te kohatu.
He mea whakamiharo tonu kei te mahi i runga i te temepara o Dolakha Bhimsen. He maha nga tauira e whakaaro ana ki tenei merekara. I werawera i te wa o te nekehanga o 1980, 1990 i mua i te Royal macassared, i mua i te ru o 2015etc. I te werawera ka tu etahi huihuinga nunui ki te motu, ara, he huringa torangapu, he aitua. Ka taea te kii ko te werawera o Bhimsen ko te whakatupato i mua, te matapae ranei mo te aitua.
E ai ki te Bhineshowar Shivapuran, he rangatiratanga o Bhima i manaakitia e te atua Brahma. Ko nga tangata i noho ki te rangatiratanga o Bhima, kua noho pouri ratou; inoi ratou ki te atua Shiva ki te whakaora i to ratou ora. Ariki Shiva i haere mai i nga maunga o Gaurishanker ka patua a Kingi Bhim. I muri i te matenga o Bhim, ka whakaturia he whakapakoko o Bhimeshowar ki taua wahi ka tapaina ko Bhimeshowar.
Te temepara o Swargadwari:
Swargadwari He whare tapu kei runga puke me te waahi haerere i te takiwa o Pyuthan. Ko tetahi o nga waahi karakia Hindu rongonui. Kei te taha tonga o te takiwa o Pyuthan. Ko nga kau e karakiatia ana hei atua wahine i roto i te Hindu. E kiia ana na Guru Maharaj Narayan Khatri i whakatu.Swami Hamsananda) i pau te nuinga o tona oranga i te takiwa ki te whangai me te miraka kau mano mano. E ai ki nga korero tuku iho, ka whai etahi o ana tangata karakia i a ia ki te titiro ki te wahi i mauria ai e ia nga kau, engari kaore i kitea.
E ai ki nga kaumatua o te takiwa, i ahu mai ia Rolpa ki te waahi o te temepara o naianei me te tono ki te rangatira whenua kia koha te whenua ki a ia. Ka keria e ia te whenua ka riro mai he pata raihi konatunatua me te ahi. Kua whakamaramatia e ia ko enei mea ko nga mea i tanumia e nga Pandavas ki Dwapar Yuga I a ratou e karakia ana i tenei wahi i mua i to ratou haerenga ki te rangi. Ka miharo te tangata whenua. Ka whakaae ia ki te tuku tonu i te whenua. Muri iho ka ka tonu te ahi tapu a tae noa ki taua wa. Ko te Bivat (te pungarehu) o nga wahie i tahuna e te ahi tapu e whakaponohia ana hei rongoa i nga mate rerekee o te tinana penei i te mahunga, te puku, me era atu.
I mua i tana wehenga atu i te tinana ka hoatu e te guru etahi o ana mana ki etahi akonga. I te ra i wehe atu ai ia i tona tinana i runga ano i tana hiahia, he maha nga tangata i huihui mai ki a ia ki te waahi e whakaaroaro ai ia. I wehe te Guru i tona tinana i muri i te poroporoaki ki ana akonga me etahi atu akonga. I mate ano tana kau tino pai i taua wa ano, katahi ka ngaro atu te toenga o nga kau i roto i nga ra torutoru.
He korero ano mo nga kau e whakaheke ana i a ratou miraka i ia ra i te wa kotahi, i te wahi i mate ai te Guru. He maha nga merekara i mahia e ia i tona oranga. I tetahi wa ka tono ia ki nga kahui kau a Rolpali kia kaua e haria nga kau ki tetahi waahi mo te whangai kai hei whakatupato i a ratou mo te horo whenua i tera takiwa. Engari kaore ratou i whakaae, ka tahia e te horo. Ko ia tonu te korero i te waimarie o te hunga karakia. I tino awhinatia e ia te hunga rawakore ki te hanga i to ratou whare.
I kaha ia ki te whakaako i nga karaipiture Vedic me etahi atu karaipiture whakapono ki nga tamariki. Ka taea e ratou te mahi karakia Vedic i roto i te temepara i muri i te ako. Engari, ko te mahi i tenei ehara i te whakahau i muri i te ako. Kei te tatau a Swargadwari i roto i nga waahi manene rongonui o Nepal, kua whakarārangihia i roto i te rarangi motu mo nga waahi ahurea me nga waahi tuku iho.
Te temepara o Pathivara:
Pathivara Temple Ko tetahi o nga tino Hiranga o te temepara o Nepal, Kei runga i te puke o Taplejung. E kiia ana ko tetahi o nga waahi tapu o nga Tangata Hindu. Ko nga tangata karakia mai i nga waahi rereke o Nepal me Inia ka tere ki te temepara i nga huihuinga motuhake. E whakaponohia ana ma te Haereere ki te temepara ka tutuki nga hiahia o te hunga haereere.
Ko te temepara kei 19.4 North East mai i te taone o Phungling i te teitei o te 3,794 m (12,444 ft) Ko te huarahi tuarua o te haerenga o Kanchenjunga. Te pûpû nei te mau Feia Fenua i te mau tusia animala, te auro e te ario no te faaoaoa i te atua. E whakaponohia ana kei a te atua wahine a Pathuvara te mana tipua me te kaha ki te whakautu i nga inoi a te hunga karakia. Kei te whakaarohia ia e ana hunga karakia hei whakaaturanga o te wahine atua i whakatauhia me etahi atu ingoa ko Adhikari, Maha Maya, Maha Rudra i roto i te maha atu o ona ahua atua.
E ai ki nga korero pakiwaitara i ngaro nga hepara o te rohe e hia rau o a ratou hipi i a ratou e whangai ana i te wahi ano e tu nei te temepara i tenei ra. He moemoea nga hepara e pouri ana, i whakahau ai te Atua ki a ratou ki te mahi i nga hipi e mahia ana e te karakia, me te hanga whare tapu hei whakanui i a ia. I te whakaekenga o te patunga tapu ka hoki mai te kahui ngaro. Ko te tikanga o te tuku patunga tapu i roto i te whare tapu e whakaponohia ana i timata mai i muri i te aitua.
Te temepara o Janaki i Janakpur:
Ko Janaki Mandir, e mohiotia ana ko te Nau Lakha Mandir, Ko tetahi o nga tino whainga Hindu Pilgrimage kei Janakpur e whakatapua ana ki te Hindou atua Sita. Ko te utu mo te hanga i te whare tapu e iwa mano, e iwa rau mano ranei; no reira i tapaina ai ko Nau Lakha Mandir. E ai ki a Ramayan, Kujg Janak, rangatira o Videha ( Janakpur), I te wa o Ramayana, ka marena tana tamahine a Sita ki te rangatira o Ayodhya Ram. Ko Janaki, ko Sita ranei, i te wa o tana Swyambar (whakamaunga), kua whiriwhiria a Lord Rama hei tane. ratou huihuinga marena i tupu i roto i te temepara tata e kiia nei ko Vivaha Mandap.
Kaore i te mohiotia te ra tika o tona hanganga engari e kiia ana i hangaia te temepara i mua i te 16th rau tau e kitea ana i roto i nga tuhinga. Ko Kuini Vrisha Bhanu o Tikamgarh, Inia te hanga i te temepara i te tau 1911 AD i tenei ra. Ka hangaia ki nga waahi o te 4,860 SQ waewae i roto i te ahua whakauru o te hoahoanga Mughal me Hindu. E 50 metera te teitei o te hiero. He whare e toru nga papa i hanga katoa ki te kohatu me te mapere. Katoa ona ruma 60 kua whakapaipaihia ki te haki o Nepal, karaehe tae, whakairo, me nga peita a Mithila, he ataahua nga matapihi reeti me nga turrets.
I te tau 1657, i kitea he whakapakoko koura o te atua wahine a Sita i te waahi tonu, a e kiia ana i noho a Sita ki reira. I kii te korero i hangaia i runga i te waahi tapu i reira ko Sannyasi Shurkishordas te kaiwhakaara o Janakpur hou me te tino tapu o te kaitito i kauwhau mo te waahi Upasana (ko Sita Upanishad) te Philosophy. I kii nga korero ko te Kingi Janak (seeradhwaj) i mahi i te karakia ki a Shiva-Dhanush i runga i tana waahi.
Te temepara o Budkanilkantha (Wishnu Moe):
Ko te temepara o Budhanilkantha, ( Vishnu moe) e mohiotia ana ko te temepara o Narayansthan, kei raro i te Shivapuri Hill i te pito raki o te riu o Kathmandu, in Budhanilkantha Ko te taone nui, kua whakatapua tenei temepara ki te Ariki Vishnu. Ko te whakapakoko matua o te temepara o Vishnu moe e kiia ana ko te whakairo kohatu nui rawa atu o te wa o Licchavi.
Ko te ingoa ano te temepara ko Buddha- Budhanilkantha. Mena ka titiro tatou ki te whakapakoko o Vishnu e moe ana, ka kite tatou i te rae o Buddha. No reira ka kiia ko te whakakotahitanga o te Hindu me te Buddhism i roto i te whakapakoko kotahi ko Buddha- Budhanilkantha. Ko te Buddha te tohu a te Ariki Shiva. Na, ko te whakakotahitanga o Shaivism me Vaishnavism me te Buddhism e tuku ana i te Syncretism whakapono o te wa Licchavi.
