Selelekela
Thaba ea Everest, e bophahamo ba limithara tse 8,849 (maoto a 29,032), ke sebaka se phahameng ka ho fetisisa Lefatšeng le letšoao la takatso ea motho le mamello. Ho hohela ha tlhōrō ena e khōlōhali ho hohela bapalami ba tsoang likarolong tsohle tsa lefatše, ba susumetsoa ke takatso ea ho hlōla bothata bo bong ba ho hloa lithaba. Haufinyane tjena, mopalami oa Brithani Kenton Cool le motataisi oa Nepali Kami Rita Sherpa ba ile ba etsa lihlooho tsa litaba ka ho roba lirekoto tsa bona bakeng sa methati e mengata ea lithaba. Thaba ea Everest. Cool o fihletse seboka sa hae sa bo18, ha Sherpa a fihla 29th, a tataisa bareki ka tsela e tsebahalang ea Southeast Ridge.
Ho hloa lithaba hase papali feela Nepal; ke mosebetsi oa bohlokoa oa bohahlauli o tsamaisang moruo oa lehae, o fana ka menyetla ea chelete le menyetla ea mesebetsi. Nepal, e nang le libaka tsa eona tse hlollang ka botle le litlhōrō tse telele, ho akarelletsa le lithaba tse robeli ho tse 14 tse telele ka ho fetisisa lefatšeng, ke mecca bakeng sa bapalami le batho ba chesehelang boithabiso. Sehleng se seng le se seng sa ho hloa lithaba, naha e fana ka tumello ea ho hloa lithaba, e leng se kenyang chelete e ngata. Selemong sena, ho ile ha fanoa ka mangolo a tumello a 414, e ’ngoe le e ’ngoe e bitsang $11,000 XNUMX bakeng sa Everest feela.
Profiles of Kenton Cool le Kami Rita Sherpa
Kenton Cool
Kenton Cool, ea hlahileng ka la 30 July, 1973, Slough, Engelane, ke e mong oa bo-ralithaba ba Brithani ba nang le phihlelo ka ho fetisisa. Leeto la hae la ho hloa lithaba le qalile maralleng a Wales le Scotland, moo a ileng a ba le takatso e matla ea papali eo. Mosebetsi oa Cool o khabisitsoe ka lintho tse ngata tseo a li finyeletseng, e leng se etsang hore e be motho ea hlaheletseng sechabeng sa batho ba hloa lithaba.
Ka litlhōrō tse 18 tse atlehileng tsa Everest, Cool o tšoere rekoto ea Brithani bakeng sa litlhōrō tse ngata ka ho fetisisa. Boitseanape ba hae bo fetela ka nģ'ane ho feela ho fihla sehlohlolong; o tsamaisitse maeto a mangata, ho netefatsa polokeho le katleho ea bareki ba hae. E 'ngoe ea likatleho tse hlokomelehang tsa Cool ke ho phethela "Everest Triple Crown," e kenyeletsang ho hloa Everest, Lhotse, le Nuptse ka ho sutumetsa hang-hang ntle le ho khutlela kampong ea motheo. Lintho tseo a li finyeletseng ha li bontše feela bokhoni ba hae empa hape li bontša ho tiea le boitelo ba hae papaling eo.
Kami Rita Sherpa
Kami Rita Sherpa, ea hlahileng ka la 17 Pherekhong 1970, motsaneng oa Thame seterekeng sa Everest sa Nepal, ke motho ea tsebahalang oa ho hloa lithaba tse phahameng. Ntat'ae e ne e le e mong oa bo-pula-maliboho ba Sherpa ba neng ba hloa lithaba ba ileng ba thusa ho theha litsela tsa Everest, 'me Kami Rita o ile a latela mehato ea hae ho tloha bonyenyaneng.
Ka litlhōrō tse 29 tse atlehileng tsa Everest, Kami Rita o tšoere rekoto ea lefatše ea ho hloa thaba ka ho fetisisa. Phihlelo ea hae e kholo le tsebo e tebileng ea Everest li mo etsa e mong oa batataisi ba hlomphuoang ka ho fetisisa indastering. Ntle le katleho ea hae, mosebetsi oa Kami Rita o totobatsa karolo ea bohlokoa eo Sherpas a e bapalang indastering ea ho hloa mekoalaba. Li-Sherpa li bohlokoa bakeng sa katleho ea maeto, ho fana ka tšehetso ea bohlokoa, ho jara meroalo e boima, ho theha likampo, le ho netefatsa polokeho ea ba hloa lithaba.
Tsela ea Southeast Ridge
Tsela ea Southeast Ridge ho ea tlhōrōng ea Everest ke tsela e ratoang ka ho fetisisa le e thehiloeng hantle, e qalileng ka katleho ho hloa ke Sir Edmund Hillary le Tenzing Norgay ka 1953. Tsela ena e ratoa ka lebaka la mokhoa o batlang o otlolohile le boteng ba likampo tse thehiloeng tseleng, tse fanang ka tšehetso ea bohlokoa bakeng sa bapalami.
Leeto la ho ea Everest Base Camp (EBC)
Leeto le eang tlhorong ea Everest le qala ka leeto la ho ea Everest Base Camp (EBC), sebaka ka bosona bakeng sa bahahlauli ba bangata. Leeto le qala ho tloha Lukla, e leng torotsoana eo motho a ka fihlang ho eona ka sefofane se sekhutšoanyane ho tloha Kathmandu. Tsela ena e feta metseng e metle, merung e teteaneng le marokho a leketlileng holim'a linōka tse purumang, 'me e fana ka pono e hlollang ea lithaba tsa Himalaya.
Leeto la ho ea EBC le nka matsatsi a ka bang 8-10, ho ipapisitse le litlhoko tsa leeto le ho ikamahanya le maemo. Libaka tsa bohlokoa tsa ho emisa tseleng li kenyelletsa Phakding, Namche Bazaar, Tengboche, Dingboche le Lobuche. Motse o mong le o mong o fa batho ba tsamaeang ka maoto monyetla oa ho phomola, ho tloaelana le maemo le ho thabela meetlo le kamohelo e mofuthu ea baeti.
Namche Bazaar, eo hangata e nkoang e le tsela ea ho ea Lithabeng tse phahameng tsa Himalaya, ke sebaka sa bohlokoa sa ho tloaeleha. Toropo ena e phetheselang e fana ka lits'ebeletso tse fapaneng, ho kenyeletsoa mabenkele, lireschorente le lits'ebeletso tsa marang-rang, e leng se etsang hore e be sebaka sa phomolo se tsebahalang. Ho nyoloha ho ntse ho tsoela pele ho pholletsa le Tengboche, e tsejoang ka sebaka sa eona sa baitlami se ikhethang, le Dingboche, moo baeti ba tsamaeang matsatsi a eketsehileng ba itloaetsa pele ba fihla Lobuche.
Qetellong, bapalami ba fihla Gorak Shep, sebaka sa ho qetela sa bolulo pele ho EBC. Ho tloha Gorak Shep, tsela e lebisa Everest Base Camp, e bophahamong ba limithara tse 5,364 (maoto a 17,598). EBC e sebetsa e le sebaka sa ho hloa lithaba tse lekang ho fihla Everest, e fana ka tikoloho e matla e tletseng litente tse mebala-bala, bapalami ba tsoang lefats'eng lohle, le boikutlo bo hlakileng ba tebello.
Ho hloa Ridge e ka Boroa-bochabela
Ho hloa ho tloha EBC ho ea tlhōrōng ea Everest ho arotsoe ka mekhahlelo e mengata, e 'ngoe le e' ngoe e na le liphephetso le likotsi tsa eona. Tsela e tšoauoa ka letoto la likampo, e 'ngoe le e 'ngoe e fana ka sebaka sa phomolo sa bohlokoa le sebaka sa ho tloaeleha bakeng sa bapalami.
- Khumbu Icefall: Tšitiso ea pele e kholo ke Khumbu Icefall, leqhoa le kotsi le le lulang le fetoha le nang le li-seracs tse telele tsa leqhoa le liphula tse tebileng. Batho ba hloang ba tsamaea holim'a Icefall ba sebelisa litepisi le liropo, ba tsamaea ka potlako ho fokotsa monyetla oa ho ba kotsing ea ho putlama ha leqhoa. The Icefall ke e 'ngoe ea likarolo tse kotsi ka ho fetisisa tsa ho hloa 'me e hloka ho tsamaea ka hloko.
- Camp I (limithara tse 6,065 / 19,900 maoto): Ka mor'a ho tšela Icefall, ba hloa lithaba ba fihla Camp I, e ka Bophirimela Cwm, phula ea leqhoa. Sebaka se batlang se bataletse sa Cwm se fana ka phomolo e khuts'oane, empa bophahamo bo phahameng le letsatsi le matla le hlahisang lehloa li ka etsa hore leeto le be thata.
- Camp II (limithara tse 6,400 / 21,000 maoto): Ho tloha kampong ea pele, bapalami ba nyolohela kampong ea II, e setsing sa Lhotse Face. Karolo ena e kenyelletsa ho tšela Cwm ea Bophirimela le ho tsamaea ho pota-pota makhopho. Camp II e sebetsa e le kampo e tsoetseng pele, e fanang ka bolulo le lisebelisoa tse ngata.
- Lhotse Face and Camp III (7,162 metres / 23,500 feet): Ho hloa ho hloa moepa oa Lhotse Face, e leng lerako la leqhoa le hlokang liropo tse tsitsitseng bakeng sa polokeho. Camp III e lutse holim'a moeli o moqotetsane holim'a Lhotse Face, e fana ka sebaka se kotsi sa ho phomola bakeng sa bapalami.
- South Col le Camp IV (limithara tse 7,920 / 26,000 maoto): Camp IV, e South Col, ke sebaka sa ho qetela pele ho sutumetsa. Batho ba hloang ba phomola mona hakhutšoanyane 'me ba itokisetsa karolo e thata ka ho fetisisa ea ho nyoloha. South Col e hlasetsoe ke moea o matla le serame se matla, e leng se etsang hore e be tikoloho e boima.
- The Summit Push: Tlhōrō ea tlhōrō e qala ka lihoreng tsa hoseng, hangata hoo e ka bang har'a mp'a bosiu, ho nka monyetla ka lifensetere tse khutšoane tsa boemo ba leholimo le ho fihla tlhōrōng ha mafube a hlaha. Libaka tsa bohlokoa tseleng li kenyelletsa:
- Balcony: Sethala se senyenyane se ka bang limithara tse 8,400 (maoto a 27,600) moo batho ba hloang lithaba ba ka phomolang le ho fetola litanka tsa bona tsa oksijene.
- South Summit: Hoo e ka bang limithara tse 8,749 (maoto a 28,700), South Summit ke tlhōrō ea bohata e fanang ka pono ea pele ea ho nyoloha ha ho qetela.
- Hillary Mohato: Lejoe le batlang le otlolohile ka tlas'a tlhōrō, le reheletsoeng ka Sir Edmund Hillary. Karolo ena e hloka ho hloa hloahloa le ho tsamaisa ka hloko.
- Seboka: Karolo ea ho qetela e akarelletsa moepa o bonolo o lebisang tlhōrōng, moo bapalami ba putsoang ka pono e hlollang le khotsofalo e khōlō ea ho ema holim’a lefatše.
Mathata a ho hloa Everest
Ho hloa Mount Everest ho tletse mathata, a 'mele le a kelello. Bophahamo bo feteletseng, maemo a leholimo a mabe, le sebaka se batlang se le matla se etsa hore e be e 'ngoe ea mehloa e thata le e kotsi ka ho fetisisa lefatšeng.
Boloetse ba bophahamo
E 'ngoe ea liqholotso tse ka sehloohong ke bokuli bo phahameng, bo ka amang batho ba hloa lithaba sebakeng se ka holimo ho limithara tse 2,500 (maoto a 8,200). Moea o mosesaane libakeng tse phahameng o fokotsa oksijene e fumanehang, e lebisang matšoao a kang hlooho, ho nyekeloa ke pelo, ho tsekela le ho hema ka thata. Mefuta e matla ea bokuli bo phahameng, e kang high-altitude cerebral edema (HACE) le high-altitude pulmonary edema (HAPE), e ka beha bophelo kotsing 'me e hloka ho theoha hang-hang ho ea libakeng tse tlaase.
Maemo a Lerata a Lerata
Boemo ba leholimo Everest ha bo tsejoe hantle ebile bo ka fetoha ka potlako. Bapalami ba tlameha ho loana le serame se matla, meea e matla le kotsi ea ho ba le liphula. Thempereichara e ka theohela ho -40°C (-40°F) kapa ka tlaase, ’me lebelo la moea le ka feta lik’hilomithara tse 100 ka hora (62 miles ka hora). Maemo ana a thata a hloka moralo o hlokolosi le tšebeliso ea lisebelisoa tse khethehileng ho itšireletsa khahlanong le serame le hypothermia.
Litlhoko tsa nama
Litlhoko tsa nama tsa ho hloa Everest li kholo haholo. Bapalami ba tlameha ho ba boemong bo phahameng ba 'mele e le hore ba mamelle lihora tse telele tsa mosebetsi o boima, hangata ha ba ntse ba jere meroalo e boima 'me ba tsamaea libakeng tse bolotsana. Ho hloa ho hloka boemo bo phahameng ba ho ikoetlisa, mamello, le tsebo ea theknoloji ea ho hloa.
Mathata a Kelello
Mathata a kelello a ho hloa Everest a bohlokoa ka ho lekana. Ho itšehla thajana, maemo a feteletseng le mokhathala oa 'mele li ka senya bophelo ba kelello. Bapalami ba tlameha ho lula ba tsepamisitse maikutlo, ba tiile, 'me ba khone ho etsa liqeto tse boima tlas'a khatello. Matla a kelello a ho phunyeletsa mehatong ea ho qetela ea ho hloa, eo hangata e bitsoang "lefelo la lefu" ka holimo ho limithara tse 8,000 (maoto a 26,247), ke ea bohlokoa bakeng sa katleho.
Karolo ea Sherpas ho Mountaineering
Sherpas e bapala karolo ea bohlokoa katlehong ea maeto a Everest. Batho bana ba matsoalloa a Lithaba tsa Himalaya ba tumme ka tsebo ea bona ea ho hloa lithaba, mamello le bokhoni ba bona ba ho atleha libakeng tse phahameng. Li-Sherpas ke litho tsa bohlokoa tsa lihlopha tse hloang, ho fana ka tšehetso, ho jara meroalo e boima, ho hloma likampo, ho lokisa liropo, le ho tataisa batho ba hloa mekoalaba likarolong tse thata ka ho fetisisa tsa tsela.
Menehelo ea Sherpas hangata ha e ananelehe, leha ho le joalo boiphihlelo ba bona le ho sebetsa ka thata ke tsa bohlokoa molemong oa katleho le polokeho ea maeto. Li-Sherpas tse kang Kami Rita, ea nang le phihlelo ea lilemo tse mashome le ho hloa lithaba tse ngata, ke mohlala oa karolo ea bohlokoa eo ba e bapalang ho hloa lithaba.
Economic Impact of Mountaineering in Nepal
Ho hloa lithaba ho kenya letsoho haholo moruong oa Nepal, ho fana ka chelete e ngata le menyetla ea mesebetsi. Naha ena e na le litlhōrō tse robeli ho tse 14 tse phahameng ka ho fetisisa lefatšeng, e leng se etsang hore e be sebaka se ka pele-pele sa bahahlauli le bahahlauli.
Litefiso tsa Tumello le Lekeno
Mmuso oa Nepal o fana ka tumello ea ho hloa Everest, 'me tumello e' ngoe le e 'ngoe e bitsa $11,000. Sehleng sa ho hloa lithaba sa 2024, ho fanoe ka litumello tse 414, tse hlahisang chelete e fetang $4.5 milione. Lichelete tsena li bohlokoa moruong oa naha hape li thusa ho tšehetsa matsapa a fapaneng a mmuso le merero ea meralo ea motheo.
Menyetla ea Mosebetsi
Ho hloa lithaba ho fana ka menyetla ea mesebetsi bakeng sa batho ba likete-kete, ho kopanyelletsa le batataisi, bajari ba thepa, baapehi le basebetsi ba tšehetsang. Ho ata ha batho ba hloa mekoalaba ho tšehetsa likhoebo tsa lehae, ho tloha mekhatlong ea batho ba tsamaeang ka maoto le libaka tsa bolulo ho ea mabenkeleng le lireschorenteng. Melemo ea moruo e fetela ka nģ'ane ho sebaka se haufi sa Everest Base Camp, se tlatsetsang moruong o pharaletseng oa Nepal.
Mathata le Moshoelella
Ho tuma ha Everest ho boetse ho tlisa mathata, haholo-holo a amanang le tšubuhlellano ea batho le tšusumetso ea tikoloho. Palo e phahameng ea ba hloa lithaba e ka lebisa tšubuhlellano thabeng, haholo-holo nakong ea fensetere e khuts'oane ea ho hloa ka May. Sena se eketsa kotsi ea likotsi mme se beha khatello e eketsehileng tikolohong e senyehang ea thaba.
Ho ntse ho etsoa matsapa a ho laola palo ea ba hloa le ho netefatsa mekhoa e tsitsitseng. Tsena li kenyelletsa melawana e thata ya ditumello, diprothokholo tse tlamang tsa taolo ya matlakala, le matsapa a ho kgothaletsa bohahlaudi ba nang le boikarabelo. Sepheo ke ho boloka botle ba tlhaho ba Everest ha u ntse u netefatsa polokeho ea batho ba hloa lithaba le boiketlo ba sechaba sa moo.
Leeto la Everest Base Camp (EBC) Trek
Leeto la ho ea Everest Base Camp ke papali e tsebahalang e fanang ka maikutlo a makatsang, liphihlelo tsa setso, le tatso ea ho tsamaea sebakeng se phahameng ntle le litlhoko tsa tekheniki tsa ho hloa tlhōrō ka boeona. Leeto la EBC le fumaneha ho batho ba tsamaeang ka maoto ba maemo a fapaneng a boiphihlelo 'me le fana ka leeto le sa lebaleheng har'a lithaba tsa Himalaya.
Tsela ea ho Tsamaea
Leeto lena le qala Lukla, e leng torotsoana e nang le tsela e tummeng e khuts'oane le e moepa, e ka fihleloang ka sefofane sa metsotso e 30 ho tloha Kathmandu. Ho tloha Lukla, tselana ena e haola le metse e metle, meru e tlokomang le ho tšela marokho a leketlileng holim’a linōka tse purumang.
Libaka tsa bohlokoa tsa ho emisa leetong lena li kenyelletsa:
- Phakding: Sebaka sa pele sa ho ema ka mor'a Lukla, moo baeti ba tsamaeang bosiu ba robalang ho qala ts'ebetso ea ho tloaetsa.
- Namche Bazaar: Toropo e phetheselang le setsi se seholo sa khoebo sebakeng sa Khumbu. Bahahlauli ba qeta masiu a mabeli mona ho itloaetsa, ho hlahloba limmaraka tsa lehae le ho natefeloa ke pono e ntle ea Everest le lithaba tse haufi le eona.
- Tengboche: E tsebahala ka ntlo ea eona ea baitlami e ikhethang, Tengboche e fana ka maikutlo a makatsang a Ama Dablam le linatla tse ling tsa Himalaya.
- Dingboche: Motse o sebeletsang e le sebaka se seng sa ho ikamahanya le maemo, se nang le menyetla ea ho tsamaea ka mahlakoreng ho ea libakeng tse phahameng.
- Lobuche: Sebaka sa ho qetela se emang ka pel'a Gorak Shep, se fana ka pono ea sebaka se matsutla se ka pele.
- Gorak Shep: Sebaka sa ho qetela sa bolulo pele ho EBC, moo baeti ba ka nyolohelang Kala Patthar bakeng sa pono e ntle ea Everest.
Acclimatization le Bophelo bo Botle
Ho ikamahanya le maemo ho bohlokoa bakeng sa leeto le bolokehileng le le monate la ho ea EBC. Ho nyoloha butle-butle ho lumella batho ba tsamaeang ka maoto ho ikamahanya le maemo a fokotsehang a oksijene le ho fokotsa kotsi ea ho kula sebakeng se phahameng. Matsatsi a phomolo a Namche Bazaar le Dingboche a fana ka menyetla ea ho hloa mekoalaba, e thusang 'mele ho ikamahanya le maemo a holimo.
Bahahlauli ba tlameha ho ela hloko bophelo ba bona, ho lula ba le metsi, ho ja hantle, le ho beha leihlo matšoao a bokuli bo phahameng. Tšehetso ea batataisi ba nang le phihlelo le boteng ba litsi tsa bophelo bo botle metseng ea bohlokoa li tlatsetsa phihlelong e sireletsehileng ea ho tsamaea.
Liphihlelo tsa Setso
Leeto la EBC le fana ka liphihlelo tse ruileng tsa setso, ha bapalami ba feta metseng ea Sherpa 'me ba buisana le batho ba moo. Setso sa Sherpa se hokahane haholo le Bobuddha, 'me bahahlauli ba ka etela matlo a baitlami, ba bilika mabili a thapelo le ho paka mekete ea setso. Kamohelo ea baeti ea batho ba Sherpa le limmaraka tse phetheselang tsa lehae li eketsa letlotlo la setso leetong lena.
fihlela qeto e
Lithaba tsa Mount Everest tse senyehileng ka Kenton Cool le Kami Rita Sherpa ke likatleho tse tsotehang tse totobatsang bokhoni bo sa tloaelehang ba ho mamella ha motho le karolo ea bohlokoa ea Sherpas ho hloa sebakeng se phahameng. Seo ba se finyeletseng se lebisa tlhokomelo mathateng le tlhōlo ea ho hloa tlhoro e phahameng ka ho fetisisa lefatšeng, ha ba ntse ba hatisa bohlokoa ba mekhoa e tsitsitseng le e nang le boikarabelo ea ho hloa lithaba.
Leeto la Everest Base Camp le ho hloa ho ea tlhōrōng ka tsela ea Southeast Ridge li fana ka liphihlelo tse ke keng tsa lekanngoa, ho hula bapalami le bahahlauli ba tsoang lefats'eng lohle. Liketsahalo tsena ha li leke meeli ea 'mele le ea kelello feela empa li boetse li fana ka menyetla ea ho hokahana le botle bo hlollang ba Himalaya le setso se ruileng sa Nepal.
Ha re ntse re keteka liketsahalo tsena tsa bohlokoa, ho bohlokoa ho ela hloko maemo a pharaletseng a ho hloa lithaba Nepal. Indasteri ke mohloli oa bohlokoa oa chelete le mesebetsi, e tsamaisang kholo ea moruo le ho fana ka menyetla bakeng sa baahi ba lehae. Leha ho le joalo, e boetse e fana ka liphephetso tse hlokang tsamaiso e hlokolosi ho netefatsa tšireletseho ea ba hloa lithaba le ho baballa tikoloho ea thaba.
Qetellong, lipale tsa Kenton Cool le Kami Rita Sherpa li re susumelletsa ho sutumelletsa meeli ea se ka khonehang, ho hlompha le ho sireletsa limakatso tsa tlhaho tsa lefats'e la rona, le ho ananela menehelo e tsotehang ea ba etsang hore katleho ena e khonehe.
