INepal Iphinda Ivule Ukukhutshwa kweeVisa zokuFika zabahambi, njengoko ilahla iimfuno zokuvalelwa bodwa kwaye iphinda iqalise ii-visa zokufika, inyathelo elinconywa ngoosomashishini njengento yokuphumla efuneka kakhulu kumzi-mveliso odlakazwe yintsholongwane.
INepal ngolwesine yalahla imfuneko yeentsuku ezisixhenxe zokuvalelwa kwaye yaphinda yakhupha ii-visa zokufika kubo bonke abakhenkethi abagonyelweyo abavela kwamanye amazwe ngelinge lokubuyisela ubomi babo kwishishini lezokhenketho elonakaliswe yintsholongwane.
Iindwendwe kufanele ukuba zifumene idosi yazo yokugqibela yesitofu sokugonya i-Covid-19 ubuncinci iintsuku ezili-14 ezigcweleyo phambi kokungena eNepal. Abo bangagonywanga okanye bagonywe inxenye abayi kufumana ii-visa zokufika. Kuya kufuneka bafumane iimvume zabo zokungena kwimishini yozakuzo yaseNepali, kwaye bachithe iintsuku ezili-10 bevalelwe bodwa kwiihotele ezidweliswe ngurhulumente.
Uvavanyo olubi lwe-RT-PCR okanye i-Gene Expert okanye uvavanyo lwe-NAAT lweNyaniso luyadingeka ukuba bonke bahambe baye eNepal, ngokwenkqubo entsha yokuhamba ekhutshwe ngoLwesine. Bonke abahambi kufuneka benze uvavanyo lwe-antigen olunyanzelekileyo okanye uvavanyo lwe-antigen olukhawulezileyo kwiindawo zokungena.
Lo mthetho mtsha wakhutshwa phantsi koMthetho weSifo esosulelayo (1964), emva kwe-Covid-19 Crisis Management Ordinance (2020), kunye nemithetho emalunga neshumi elinambini, eyaziswa ngurhulumente, ayizange isebenze ukusuka nge-16 kaSeptemba xa besilela ukungena ePalamente ngexesha elibekiweyo lomgaqo-siseko.
Emva kokuba i-Covid-19 Crisis Management Ordinance isilele ukufumana imvume yepalamente, zonke iinkqubo zomthetho ezinxulumene nohambo ziye zangasebenzi.
NgoMvulo (20.09.2021), iKhabhinethi iphumeze inkqubo entsha yokuhamba phantsi koMthetho weSifo esosulelayo esidala.
"Sikuvumile ukususwa kwemfuneko yokuvalelwa bodwa kubo bonke abakhenkethi abagonyiweyo abafika eNepal bevela kuzo zonke iindawo zokuya kumazwe aphesheya kwaye sahlaziya iinkqubo zokuhamba ezisebenzayo ukusukela ngoLwesine, nge-23 kaSeptemba," uTaranath Adhikari, isithethi soMphathiswa wezoKhenketho, uxelele iPosi. "Amanyathelo alindeleke ukuba akhulise ishishini lezokhenketho lelizwe."
Phambi kokukhwela inqwelomoya ukuya eNepal, bonke abahambi abagonyiweyo kuya kufuneka baveze iziphumo zovavanyo ezingalunganga ze-Covid-19 ezithathwe kwiiyure ezingama-72 ngaphambi kokuhamba, kwaye bagcwalise ifom yabahambi bamazwe aphesheya kwi-intanethi ku-www.ccmc.gov.np kwaye babe nekopi eprintiweyo yokufaka isicelo se-visa yokufika kwisikhululo seenqwelomoya, ngokwemigaqo yohambo epapashwe nguMphathiswa wezoKhenketho ngoLwesine.
Ukuba ngaba uvavanyo luthi banayo, baya kuthunyelwa kwiziko lokuhlala bodwa okanye esibhedlele esicetyiswa liSebe lezeMpilo. Ngokwemigaqo emitsha, ukuba akukho ziko lovavanyo lwe-antigen kwisikhululo seenqwelomoya okanye kwindawo yokufudukela kwelinye ilizwe, abantu basemzini kufuneka baye kuvavanyo ehotele. Baza kuvunyelwa ukuba baphume ehotele ukuba uvavanyo lubuya luthi awunayo.
"Abakhenkethi abangagonywanga okanye abagonywe inxenye kufuneka bazivalele ehotele kangangeentsuku ezili-10 ngeendleko zabo. Ngomhla we-11, ukuba uvavanyo luthi awunayo, bakhululekile ukuhamba," ngokutsho komgaqo omtsha.
Zonke iindleko zovavanyo lwe-Covid-19, ukuhlala wedwa, kunye ne-inshurensi kufuneka ithwalwe ngabahambi ngokwabo. Ii-arhente zokuhamba kunye nokuhamba zinoxanduva lokunyanzelisa zonke iimeko ezibekwe ngumgaqo omtsha.
Iihotele ziya kuba noxanduva lokuphumeza ukuvalelwa kunye nokuhlukaniswa.
Ukuba iindwendwe aziyithobeli imigaqo, ihotele kufuneka yazise amapolisa okanye ezinye ii-arhente ezichaphazelekayo, ngokwemigaqo.
“Nangona isigqibo silibazisekile, silukhuthazo olukhulu kwishishini lezokhenketho lelizwe,” utshilo uKhum Bahadur Subedi, umongameli weli. Iiarhente zokuTrektha uMbutho waseNepal (TAAN) “Silindele ukuchacha kancinci kwabo bafikayo kweli xesha lokwindla, elona xesha liphezulu lokhenketho elizweni. Kukho ithemba elikhulu lokuchacha ngokupheleleyo kwixesha lasentwasahlobo ukuba akukho zigrogriso zokuvela kwakhona kwe-Covid-19."
Oosomashishini abarhweba ngohambo bathi imibuzo evela kubakhenkethi abanokuthi baye eNepal ibe mikhulu, kwaye bebelindele ngomdla isigqibo seNepal sokunciphisa iimfuno zokuvalelwa kunye nokukhutshwa kwe-visa.
Amashishini okuhamba kunye nokhenketho, athe athatha malunga neepesenti ezisi-8 zemveliso yangaphakathi yelizwe kwaye abonelela ngemisebenzi engaphezulu kwesigidi esi-1.05 ngokuthe ngqo nangokungathanga ngqo kumaxesha angaphambi kwe-Covid-19, yayiyeyona nto inzima emva kokuba izithintelo zokuhamba ziqale ukusebenza ngasekupheleni kukaMatshi kulo nyaka uphelileyo.
Kwintlakohlaza edlulileyo, urhulumente uphinde walivula eli lizwe kubakhenkethi bamazwe angaphandle ngethemba lokuphakamisa uqoqosho nengqesho ngokuvuselela ukhenketho.
Emva koko, iNepal yafumana irekhodi-eliphezulu inani labantu basemzini abanqwenela ukunyuka eyona ncopho iphakamileyo yehlabathi, Intaba i-Everest, njengoko ubhubhani we-Covid-19 wabonakala ngathi uphelile. Kodwa ukuqhambuka okutsha kweDelta kunye nokucotha kokukhutshwa kwesitofu sokugonya kwakhona kubangele ukhenketho lwelizwe.
Emva kokuba iliza lesibini le-Covid-19 libethe iNepal ngo-Epreli, ilizwe langena engxakini enkulu ngabasemagunyeni benyanzelisa amanyathelo angqongqo okutshixa. Malunga neenyanga ezimbini kamva, imiqathango yathotywa ngokuthe ngcembe, yaye ukususela ngoSeptemba 1, phantse yonke into iye yavunyelwa ukuba iphinde ivulwe.
Usulelo lwemihla ngemihla lwe-coronavirus lwehle kakhulu ukusuka phezulu kwi-9,317 ngoMeyi 11, 2021, ukuya kwi-1,239 ngoLwesine. Izithintelo kumashishini ziye zadanjiswa, kwaye iimpawu ezikhuthazayo zokuvuselelwa kwezoqoqosho ziyavela nanjengoko iinkxalabo zisaqhubeka malunga nokuqhambuka okutsha.
NgoLwesithathu, iBhanki yoPhuhliso yaseAsia yahlengahlengisa ingqikelelo yayo yokukhula koqoqosho lwaseNepal kulo nyaka-mali ukhoyo ka-2021-22 ukuya kwi-4.1 yeepesenti ukusuka kwi-5.1 yeepesenti yangaphambili, Ubukhulu becala ngenxa yeemeko eziphezulu ze-Covid-19 kunye nemingcipheko, nangona incitshisiwe ngoku, kwaye yacotha ukukhula kwezokhenketho kunye neenkonzo.
INepal exhomekeke kuKhenketho ibambe abakhenkethi bangaphandle abangama-230,085 ngo-2020, ukuhla okungaphezulu kweepesenti ezingama-80 xa kuthelekiswa no-2019 kunye nenani elifana nelo lika-1986.
Ngokomgaqo omtsha, ii-visa zokufika ziphinde zaqaliswa kwabangengabo abemi baseNepal okanye abantu basemzini abatshate nabemi baseNepali nabo. Ukuba baye bagonywa ngokupheleleyo, befumana idosi yokugqibela ubuncinane iintsuku ezili-14 ezipheleleyo phambi kosuku lokungena kwabo eNepal, bavumelekile ukuba baqhubeke nokuya kwiindawo zabo.
Ukuba abagonywanga ngokupheleleyo okanye abakhange babe nedosi yokugqibela ubuncinane iintsuku ezili-14 ezipheleleyo phambi kosuku lokungena kwabo eNepal, baya kuvunyelwa ukuba baqhubeke besiya kwiindawo zabo ukuba uvavanyo lwabo lwe-antigen lubuya lungenayo.
Ngokwemithetho, abantu ababuyela eNepal kwizithethe zokuzila emva kokusweleka kwabantu ababathandayo baya kuvunyelwa ukuba baye kwiindawo abaya kuzo ukuba uvavanyo lwabo lwe-antigen lubuya lungenayo, ngokusekwe kwisindululo sikarhulumente wasekhaya.
Ngokufanayo, abantu abaphethwe zizigulo okanye ukukhubazeka kunye nemisebenzi yabo, bavumelekile ukuba baye emakhayeni abo ngokuthe ngqo ukuba uvavanyo lwabo lwe-antigen lubuya lungenayo, ngokusekelwe kumaxwebhu esibhedlele kunye nesindululo sikarhulumente wasekhaya.
Abantu abangaphezulu kweminyaka engama-75, imisebenzi yabo, kunye nabantwana abangaphantsi kwesihlanu kunye nemisebenzi yabo bavunyelwe ukuba bagoduke emva kovavanyo olubi lwe-antigen kwisikhululo seenqwelomoya, ngokusekwe kwisindululo sikarhulumente wasekhaya.
Abameli beearhente zezozakuzo kunye namalungu osapho lwabo kufuneka bangenise iziphumo zovavanyo ezingalunganga ze-Covid-19 ezithathwe kwiiyure ezingama-72 zokumka. Ifomu ye-intanethi ethi www.ccmc.gov.np ye-visa yabo yokufika inyanzelekile nakubo.
Abo bafumene i-visa kwimishini yozakuzo yaseNepal phesheya kufuneka bangenise ingxelo engeyiyo ye-Covid-19 kwaye bazalise ifom kwaye bayingenise kwindawo yokufudukela. Ukuba abanazo iimpawu ze-Covid-19 emva kokufika kwabo eNepal, baya kuvunyelwa ukuba baye apho baya khona.
Abameli abasemthethweni bemishini yozakuzo eNepal, ukuba abagonywanga, kufuneka bazivalele bodwa kangangeentsuku ezili-10 kwindawo ecetyiswa yiarhente yabo.
Urhulumente ukwavule iindawo zokungena kubo bonke abakhenkethi, kubandakanya nabahambi baseIndiya.
Abahambi abangena eNepal ngeendlela ezingaphezulu kufuneka bagcwalise ifom yokufika kwaye benze iimvavanyo ze-antigen. Ingxelo embi iya kubavumela ukuba bangene eNepal. Ngaphandle kwamaIndiya angazifuniyo ii-visa, ezinye iindwendwe kufuneka zifumane ii-visa kwimishini yozakuzo yaseNepali kumazwe abo.
Ngokwemigaqo emitsha, ukuba iindawo zokufuduka azikho izibonelelo zokuqhuba iimvavanyo ze-antigen, kufuneka ziyenze ehotele.
Ngokufanayo, abantu basemzini abagonywe ngokupheleleyo abafudukela kumazwe esithathu ngesikhululo seenqwelomoya saseKathmandu, emva kokuhlala ixesha elifutshane eNepal, kufuneka bangenise ingxelo yovavanyo olubi kwiiyure ezingama-48 ngaphambi kokuba bahambe.
Imigaqo ithi abantwana abangaphantsi kweminyaka emihlanu abafuni zitofu kunye novavanyo. Kubantwana abaphakathi kweminyaka emihlanu kunye ne-18 ubudala, ugonyo alunyanzeliswa.
Abakhweli abasuka eNepal kufuneka bangenise ingxelo yovavanyo olubi lwe-Covid-19 ethathwe ngaphantsi kweeyure ezingama-48 ngaphambi kokuba bahambe okanye ngokwemithetho yamazwe abahambela kuwo.
Ngokuhla kwamatyala kwaye phantse yonke into ivuleka, oosomashishini bezokhenketho ixesha elide bebenyusa uxinzelelo kurhulumente ukuba asuse ukuvalwa kokuhamba.
U-Deepak Raj Joshi, owayesakuba ligosa elilawulayo leBhodi ye-Nepal yezoKhenketho, uthe le mithetho mitsha ingcono kade kunanini na ngaphambili.
"Ukulibaziseka ekuvunyweni ngurhulumente kubangele iintloko ezibuhlungu kuninzi lwabahambi, abenze isicwangciso sabo sokundwendwela iNepal ekwindla, kodwa kuye kwafuneka barhoxe ngenxa yeemfuno zokuvalelwa," utshilo uJoshi kwiPosi. "Urhulumente bekufanele ukuba enze esi sigqibo kwinyanga engaphambili. Nangona kunjalo, isigqibo senziwe kwaye oku kuya kuba lukhuthazo olukhulu kushishino lwezokhenketho njengoko luvela kulo bhubhani."
Umthombo: Kathmandu Post
