Dinga usizo?
Khuluma nochwepheshe bohambo
Upper Mustang Region
The Isifunda sase-Mustang esiphezulu ingenye yezingxenye ezibaluleke kakhulu kuzo zombili izici zendawo namasiko eNepal. I-Upper Mustang ebizwa nangokuthi i-Lo- Manthang Upper Mustang inqunywa indawo yethunzi yemvula ye-Annapurna kanye nezintaba ze-Dhaulagiri, ukuhamba ngezinyawo esifundeni sase-Mustang kungafinyelelwa nganoma yisiphi isikhathi ngaphandle kokukhathazeka ngeqhwa noma imvula. Isifunda sase-Mustang saseNepal sithathwa njengoMbuso waseNepal owenqatshelwe. Lesi sifunda sihlala abantu baseTibet abadabuka abanamasiko namasiko abo. Le ndawo ivame ukuchazwa njengendawo engale kwezintaba. Indawo ethokozisayo nesiko eliyingqayizivele lalesi sigodi sase-Himalaya alilokothi lihluleke ukulalisa izivakashi.
I-Mustang Region ingahlukaniswa ezindaweni ezimbili, i-Mustang engenhla nephansi. Ihlanganisa kokubili uhlaza oluluhlaza nokomile ingxube eyingqayizivele yendawo enesihlabathi namadwala, iqala enyakatho isuka esigodini saseKagbeni eduze nesiphambano somfula iKali Gandaki le ndawo inenani elanele leminonjana yobuBuddha enama-stupas, ama-gompas, amafulege e-Monastary kanye nemibalabala yomthandazo wamaBuddha acathama eduze nezakhiwo ezinezindonga zamatshe. ILo- Manthang umbuso omncane Upper Mustang okwake kwaba isango lokuhweba, umlando wendabuko uphakamisa ukuthi umsunguli weBuddhism wayehlala endaweni ukuze alwe nobubi. Le ndawo inenqwaba yamasiko akudala acebile aseTibet kanye nemizwa yezenkolo.
Indawo ngaphandle kwe- Uhambo lokujikeleza lwe-Annapurna umzila futhi idinga imvume ekhethekile ukuze uthole ukungena. Indawo ingaphakathi kwesifunda esikhawulelwe saseNepal. Uhulumeni waseNepal uzamile ukuvikela ingqikithi nobuhle bale ndawo emhlabeni. Ngakho-ke izimvume ezikhethekile kanye nama-visa okuthuthela kwelinye izwe kufanele adingeke ukuze ungene endaweni engenhla ye-Mustang yaseNepal.
I-Jeep drive iwumbono ofanele we-Upper Mustang oklanyelwe ngokukhethekile futhi ngokuphelele izivakashi ezifisa ukubona indawo yasendulo ngaphandle kokuqwala yonke indlela uze ufike lapho uya khona, noma ngenxa yokuntuleka kwesikhathi noma uma benobunzima bokuhamba futhi. Isithuthuthu saseRoyal Enfield 350/ Honda CRF 250/ Royal Enfield Himalaya 411 Motorbike Tour ingolunye uhambo oluhle lwe-Adventurous lwabathandi be-adventure.
Ngokuqondene nesifunda esiphansi sesifunda sase-Mustang, isihosha esijulile emhlabeni somfula iKali Gandaki phakathi kobubanzi be-Annapurna (8,091m) kanye ne-Dhaulagiri (8,167m). Indawo yase-Lo- Manthnag ikubhulashi ngomoya owomile futhi ikujabulise ngesibhakabhaka esicwathile phakathi kwamathafa abukeka enesihlabathi. Uhambo lokwehlisa i-Mustang luqala ngeJomsom inhloko-dolobha yesifunda futhi lungena ethempelini elingcwele i-Muktinath kanye nedolobha elihle elibiyelwe ngezindonga futhi ukuhlola kule ngxenye kukuvumela ukuthi ungene ezindundumeni ezibiyelwe ngamatshe, umakhi wemvelo wezindawo ezihlaba umxhwele, futhi ujwayelane nabantu kanye nendlela yabo yokuphila eyingqayizivele yokuphila kwezimvu, ukuphila okulula kwe-Yak.
Le ndawo idume nge- Tiji festival, Ngaphandle kwezici zendabuko namasiko, izindlu zezindela zase-Mustang engenhla zilindele abahambi benkolo yobuBuddha. Umzila wokuhamba odumile wase-Mustang umi kanje.
1. Upper Mustang Trek.
2. I-Muktinath Lo-Manthang Trek
3. Manang Mustang Trek
4. I-Upper Mustang Tiji Festival Trek
5. Upper Mustang Overland Jeep Tour
I-Upper Mustang Tiji Festival:
Umkhosi omkhulu we-Lo- Manthang we-Tiji uyaheha futhi uyamangalisa. Uhambo oluphezulu lwe-Mustang ihlanganisa imizana yamasiko nengavamile e-Mustang, izintaba ezimangalisayo ezimangalisayo, izindawo ezingcwele zamaBuddha namathempeli, kanye nokugubha izinsuku ezintathu zomkhosi we-Tiji, umkhuba waseTibet. Abantu base-Mustang engenhla baqhuba izinkolo zabo zasendulo. I-Trekking/ Jeep driving / Bike Tour up to Lo phakathi nomkhosi we-Tiji yithuba elihle lokuhlola isiko lendawo lase-Tibet.
Isiko laseTibet kanye nendlela yokuphila yamaBuddha yaseTibet kunethonya esifundeni sase-Upper Mustang, njengoba siseduze kakhulu nomngcele waseTibet. E-Lo- Manthang, ungabona izindlu zezindela ezikhangayo ezindala kanye nezinsalela zezigodlo zasendulo nezinqaba. I-Upper Mustang yaziwa nangokuthi i-Lo ilele ngasenyakatho-ntshonalanga yobubanzi be-Annapurna I (8,091m) kanye ne-Dhaulagiri (8,167m). Ithafa laseTibet lizungeze i-Mustang engenhla ezingxenyeni ezisempumalanga, entshonalanga, nasenyakatho futhi lihlala liqinile neNepal engxenyeni eseningizimu kuphela.
Umkhosi weTiji uvame ukugubha ngenyanga kaMeyi noma ngoJuni kuye ngekhalenda labo. Kukuyisa eMbusweni Ongavunyelwe we Lo Manthang ngomkhosi omkhulu wezinsuku ezintathu. Phakathi nomkhosi, uzobona izindela zidansa kumaskandi zenza njengamademoni. Benza izinhlobo eziningana zemidanso ehlabayo emoyeni ngezinkemba zabo zendabuko kanye nezingubo ezimibalabala zendabuko yaseTibet nomculo.
Igama elithi Tiji livela emagameni athi "ten che" okusho ukuthi "ithemba le-dharma elikhona emhlabeni wonke". Lona umlayezo uGuru Rinpoche owasakazwa emhlabeni wonke ngenkolo yobuBuddha. Ikholelwa ukuthi i-Tiji ingumkhosi wokuvuselela intwasahlobo owenzeka ehlobo. Abantu baseLo- Manthang bakholelwa ukuthi lo mkhosi uqinisa ithemba, amandla, nokuchuma embusweni wabo kusukela ebubini.
Abantu baseLo Manthang bakholelwa ukuthi umkhosi weTiji uwumkhosi wokunqoba okuhle phezu kokubi. Umkhosi uhambelana ngokuqondile nenganekwane. Ngokusho kwenganekwane, uDorje Jono, unkulunkulu kufanele asindise umbuso kaLo ekubhubhiseni ngokulwa noyise oyidemoni. Abantu bakholelwa ukuthi unkulunkulu wazalwa kabusha ukuze anqobe amandla amabi adala ukuhlupheka emhlabeni. I-Tiji ingumkhosi ohlonishwayo esifundeni sase-Mustang. Emigubhweni yomkhosi we-Tiji abantu bendawo, abantu base-Lo Manthang bagqoka ezabo izingubo zendabuko ezimibalabala, imaski, futhi benze imidanso eyingqayizivele phambi kwesigodlo seNkosi yabo yendawo.
Ikholelwa ukuthi umkhosi weTiji waqala ngekhulu le-15. Phakathi nomdanso wezifihla-buso wezinsuku ezintathu, ukushaywa kwezigubhu (i-Dhangro) nezingoma zamaBuddha kugcwala emoyeni. Futhi, phakathi nomkhosi, babonisa umdwebo wasendulo weThangka Guru Rimpoche Padmasambhava. Sekukonke lokhu kuyisipiliyoni esimangalisayo sokuhlola isigodi sase-Upper Mustang phakathi nehlobo.

